Trong quá trình hoạt động, nhiều hộ kinh doanh có sự thay đổi về quy mô, doanh thu hoặc phương thức quản lý, dẫn đến việc chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai thuế theo quy định của cơ quan thuế. Tuy nhiên, sự chuyển đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi cách tính thuế mà còn kéo theo nhiều vấn đề pháp lý khiến không ít hộ kinh doanh băn khoăn.
Một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất hiện nay là: khi chuyển sang kê khai thuế, có phải tính lại phần thuế khoán đã áp dụng trước đó hay không? Việc hiểu sai hoặc áp dụng không đúng có thể dẫn đến rủi ro về truy thu, xử phạt hoặc phát sinh nghĩa vụ tài chính ngoài dự kiến.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ bản chất của từng phương pháp tính thuế, đồng thời giải đáp chi tiết vướng mắc trên theo quy định mới nhất, giúp hộ kinh doanh yên tâm thực hiện chuyển đổi một cách đúng pháp luật và hiệu quả.
Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chính thức chuyển từ phương pháp thuế khoán sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế. Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là: khi chuyển đổi, các nghĩa vụ thuế trước đây có bị rà soát hay truy thu lại hay không?
Chuyển sang kê khai từ 2026: Có bị truy thu thuế cũ không?
Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, kể từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp thuế khoán, mà thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Đồng thời, Quyết định 3389/QĐ-BTC cũng đặt mục tiêu triển khai đồng bộ việc tự khai – tự nộp thuế đối với hộ kinh doanh từ thời điểm này.
Đáng chú ý, đối với các hộ kinh doanh đã nộp thuế theo phương pháp khoán trước năm 2026 (bao gồm cả trường hợp có biến động doanh thu từ 50% trở lên đã được điều chỉnh mức khoán theo quy định), khi chuyển sang phương pháp kê khai:
- Không bị sử dụng doanh thu năm 2026 để tính lại thuế của các năm trước;
- Không bị xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện đúng theo phương pháp khoán trước đó;
Ngoại lệ duy nhất là khi cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền phát hiện có hành vi che giấu doanh thu, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, thì vẫn bị xử lý theo quy định.
Như vậy, có thể hiểu rằng việc chuyển đổi sang kê khai từ năm 2026 không làm phát sinh rủi ro truy thu thuế quá khứ, nếu hộ kinh doanh đã thực hiện đúng quy định trước đó.
Nguyên tắc khai và tính thuế từ năm 2026
Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, việc khai thuế và tính thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) của hộ kinh doanh được thực hiện theo các nguyên tắc sau:
Trường hợp doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống
- Hộ kinh doanh tự xác định doanh thu thực tế trong năm;
- Thực hiện thông báo với cơ quan thuế chậm nhất vào ngày 31/01 của năm kế tiếp;
Nếu trong năm phát sinh doanh thu vượt 500 triệu đồng, hộ kinh doanh phải chuyển sang kê khai và nộp thuế kể từ quý có mức doanh thu vượt ngưỡng này.
Trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm
- Thực hiện kê khai và nộp thuế GTGT, TNCN theo quy định tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP;
- Doanh thu tính thuế bao gồm cả phần đã được tổ chức, cá nhân khác khấu trừ hoặc kê khai, nộp thay;
- Việc kê khai, nộp thuế thực hiện theo quy trình tại Điều 10 của Nghị định này.
Ứng dụng hóa đơn điện tử trong khai thuế
Trong trường hợp hộ kinh doanh sử dụng:
- Hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế;
- Hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế;
thì hệ thống quản lý thuế sẽ tự động tổng hợp dữ liệu, hỗ trợ lập tờ khai thuế dựa trên:
- Dữ liệu hóa đơn điện tử;
- Thông tin quản lý thuế;
- Dữ liệu từ các cơ quan, tổ chức liên quan.
Tuy nhiên, cần lưu ý: việc hỗ trợ từ cơ quan thuế không thay thế trách nhiệm kê khai. Hộ kinh doanh vẫn phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, trung thực và chính xác của hồ sơ khai thuế cũng như số thuế phải nộp.
Kết luận
Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế là bước thay đổi quan trọng, phản ánh sự phát triển và minh bạch hơn trong hoạt động của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, để tránh những rủi ro không đáng có, việc hiểu đúng quy định về nghĩa vụ thuế trước và sau khi chuyển đổi là điều hết sức cần thiết.
Trên thực tế, không phải trường hợp nào cũng phải tính lại thuế khoán trước đó, mà còn phụ thuộc vào thời điểm chuyển đổi, tình hình thực tế và quy định cụ thể của cơ quan thuế. Do đó, hộ kinh doanh cần rà soát kỹ hồ sơ, xác định đúng thời điểm áp dụng và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về vấn đề này. Nếu đang trong quá trình chuyển đổi phương pháp tính thuế, hãy đảm bảo rằng bạn thực hiện đúng quy định, lưu trữ đầy đủ chứng từ và chủ động trao đổi với cơ quan thuế để đảm bảo quyền lợi và tránh phát sinh rủi ro pháp lý trong tương lai.
Tư vấn Thuế HD là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn thuế toàn diện, đáp ứng trọn vẹn nhu cầu của doanh nghiệp và cá nhân trong mọi vấn đề liên quan đến thuế. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, am hiểu sâu sắc hệ thống pháp luật thuế và luôn cập nhật nhanh chóng các chính sách mới, công ty mang đến các giải pháp hiệu quả như: tư vấn chính sách thuế, kê khai – lập báo cáo thuế định kỳ, quyết toán thuế, hoàn thuế, rà soát và tối ưu hồ sơ thuế, cũng như hỗ trợ giải trình và làm việc với cơ quan thuế khi phát sinh thanh tra, kiểm tra. Không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo tuân thủ, Tư vấn Thuế HD còn đồng hành cùng khách hàng trong việc tối ưu chi phí thuế hợp pháp, kiểm soát rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển ổn định và bền vững của doanh nghiệp.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
