Không phải mọi cá nhân có hoạt động kinh doanh đều bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, không thuộc diện đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với việc được miễn đăng ký thuế. Trong nhiều trường hợp, cá nhân vẫn phải thực hiện đăng ký thuế lần đầu để cơ quan thuế có cơ sở quản lý nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh.
Vậy khi nào cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh phải đăng ký thuế lần đầu? Ai là người có trách nhiệm đăng ký, thời điểm đăng ký được xác định như thế nào và cần chuẩn bị những thông tin, hồ sơ gì? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các trường hợp cá nhân kinh doanh thuộc diện phải đăng ký thuế lần đầu, giúp người kinh doanh chủ động thực hiện đúng nghĩa vụ và hạn chế những vướng mắc trong quá trình hoạt động.
Thời hạn đăng ký thuế lần đầu đối với cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh là khi nào?
Đối với cá nhân kinh doanh không thuộc diện phải đăng ký kinh doanh, thời hạn thực hiện đăng ký thuế lần đầu được xác định là 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh.
Quy định này được nêu tại điểm a.2 khoản 3 Điều 6 Nghị định 252/2026/NĐ-CP về thời hạn đăng ký thuế đối với người nộp thuế đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế. Theo đó, đối với người nộp thuế thuộc khoản 3 Điều 10 Luật Quản lý thuế, thời hạn đăng ký thuế lần đầu là 10 ngày làm việc kể từ thời điểm tương ứng với từng trường hợp.
Cụ thể, điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định các mốc thời gian gồm:
- Ngày được cấp giấy phép thành lập và hoạt động, quyết định thành lập hoặc giấy tờ tương đương đối với tổ chức thuộc diện đăng ký hoạt động, kinh doanh; hoặc ngày khai trương hoạt động chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức tín dụng.
- Ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh.
- Ngày ký hợp đồng nhận thầu đối với nhà thầu, nhà thầu phụ nước ngoài kê khai và nộp thuế trực tiếp với cơ quan thuế; hoặc ngày ký hợp đồng, hiệp định dầu khí.
- Ngày phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân trực tiếp đăng ký thuế với cơ quan thuế. Riêng trường hợp cá nhân trực tiếp đăng ký thuế lần đầu cho người phụ thuộc thì thời hạn chậm nhất là ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế.
- Ngày phát sinh nghĩa vụ với ngân sách nhà nước đối với tổ chức, cá nhân không thuộc các trường hợp nêu trên và chưa có mã số thuế.
Như vậy, đối với cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh, thời hạn đăng ký thuế lần đầu là 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh. Cá nhân cần xác định đúng thời điểm bắt đầu kinh doanh để thực hiện đăng ký thuế trong thời hạn quy định.
Cá nhân kinh doanh nào không phải đăng ký kinh doanh?
Để xác định trường hợp nào thuộc diện cá nhân kinh doanh không phải đăng ký kinh doanh, có thể căn cứ Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP về cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh.
Theo quy định này, cá nhân hoạt động thương mại là người tự mình thực hiện thường xuyên một, một số hoặc toàn bộ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác được pháp luật cho phép nhưng không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh và không được gọi là “thương nhân” theo Luật Thương mại.
Các hoạt động cụ thể bao gồm:
- Buôn bán rong (buôn bán dạo): Mua, bán không có địa điểm cố định, bao gồm mua rong, bán rong hoặc vừa mua rong vừa bán rong. Trường hợp nhận sách báo, tạp chí, văn hóa phẩm từ thương nhân được phép kinh doanh các sản phẩm này để bán rong cũng thuộc nhóm này.
- Buôn bán vặt: Hoạt động mua bán các vật dụng nhỏ lẻ, có thể có hoặc không có địa điểm cố định.
- Bán quà vặt: Bán quà bánh, đồ ăn, nước uống (hàng nước), có hoặc không có địa điểm cố định.
- Buôn chuyến: Mua hàng hóa từ nơi khác về theo từng chuyến để bán lại cho người mua buôn hoặc người bán lẻ.
- Cung cấp một số dịch vụ: Chẳng hạn như đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm cố định.
- Các hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên khác không thuộc diện phải đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, Nghị định 39/2007/NĐ-CP cũng xác định kinh doanh lưu động là hoạt động thương mại được thực hiện mà không có địa điểm cố định.
Tóm lại, cá nhân thực hiện các hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên như buôn bán rong, buôn bán vặt, bán quà vặt, buôn chuyến hoặc một số dịch vụ như đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh… có thể thuộc nhóm không phải đăng ký kinh doanh theo quy định nêu trên.
Tuy nhiên, việc không thuộc diện đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với việc đương nhiên không phải đăng ký thuế. Trường hợp thuộc đối tượng đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế thì cá nhân vẫn phải thực hiện đăng ký thuế lần đầu theo đúng thời hạn, trong đó trường hợp cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh là 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh.
Những địa điểm nào cá nhân bị cấm thực hiện hoạt động thương mại?
Không phải mọi khu vực đều được phép thực hiện hoạt động thương mại, kể cả đối với những cá nhân thuộc nhóm hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh. Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, pháp luật quy định cụ thể các khu vực, tuyến đường và địa điểm mà cá nhân không được thực hiện hoạt động thương mại.
Các địa điểm bị cấm bao gồm:
- Khu vực các di tích lịch sử, văn hóa đã được xếp hạng và các danh lam thắng cảnh khác.
- Khu vực thuộc trụ sở cơ quan nhà nước, cơ quan ngoại giao và các tổ chức quốc tế.
- Khu vực thuộc vành đai an toàn của kho đạn dược, vật liệu nổ, nhà máy sản xuất đạn dược, vật liệu nổ và doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Khu vực cảng hàng không, cảng biển, cửa khẩu quốc tế, sân ga, bến tàu, bến xe, bến phà, bến đò và trên các phương tiện vận chuyển.
- Khu vực trường học, bệnh viện, cơ sở tôn giáo và cơ sở tín ngưỡng.
- Các vị trí tạm dừng, đỗ của phương tiện giao thông đang tham gia lưu thông, bao gồm cả phương tiện giao thông đường bộ và đường thủy.
- Một số phần đường bộ dành cho người và phương tiện tham gia giao thông, bao gồm lối ra vào khu chung cư, khu tập thể; ngõ, hẻm; vỉa hè, lòng đường, lề đường thuộc đường đô thị, đường huyện, đường tỉnh và quốc lộ. Tuy nhiên, trường hợp khu vực, tuyến đường hoặc một phần vỉa hè được cơ quan có thẩm quyền quy hoạch hoặc cho phép sử dụng tạm thời để thực hiện hoạt động thương mại thì không thuộc trường hợp cấm này.
- Các tuyến đường, khu vực, bao gồm cả khu du lịch, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ủy quyền quy định là nơi cấm cá nhân thực hiện hoạt động thương mại và có biển cấm theo quy định.
- Khu vực thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân nhưng không thuộc các trường hợp cấm từ điểm a đến điểm h khoản 1 Điều 6 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, nếu cá nhân thực hiện hoạt động thương mại tại đó mà không được tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng khu vực đó đồng ý hoặc tại khu vực đã có biển cấm cá nhân thực hiện hoạt động thương mại.
Như vậy, việc một cá nhân không thuộc diện phải đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với việc có thể thực hiện hoạt động thương mại tại mọi địa điểm. Khi kinh doanh, cá nhân cần kiểm tra địa điểm dự kiến hoạt động có thuộc khu vực bị cấm hay không, đồng thời lưu ý các trường hợp được cơ quan có thẩm quyền quy hoạch hoặc cho phép sử dụng tạm thời để hoạt động thương mại.
Kết luận
Việc không thuộc diện đăng ký kinh doanh không có nghĩa là cá nhân được miễn thực hiện đăng ký thuế lần đầu. Nếu hoạt động kinh doanh thuộc trường hợp phải đăng ký thuế theo quy định, cá nhân vẫn cần chủ động thực hiện thủ tục trong đúng thời hạn để bảo đảm thông tin được ghi nhận đầy đủ và nghĩa vụ thuế được quản lý theo quy định.
Do đó, cá nhân kinh doanh nên xác định rõ hoạt động của mình có thuộc diện đăng ký kinh doanh hay không, thời điểm bắt đầu hoạt động và trường hợp đăng ký thuế tương ứng. Chủ động hoàn tất đăng ký thuế ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế nguy cơ chậm đăng ký, tránh phát sinh vướng mắc khi kê khai và thực hiện các nghĩa vụ thuế trong quá trình kinh doanh.
Dịch vụ quyết toán thuế theo năm của Công ty Tư Vấn Thuế HD là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ, chính xác các công việc liên quan đến quyết toán thuế định kỳ, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp và các nghĩa vụ thuế có liên quan. Công tác quyết toán đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát nhiều hồ sơ, sổ sách, hóa đơn, chứng từ và số liệu kế toán, vì vậy việc có đơn vị chuyên môn đồng hành sẽ giúp hạn chế sai sót và giảm áp lực cho bộ phận kế toán.
Tư Vấn Thuế HD hỗ trợ doanh nghiệp rà soát số liệu, kiểm tra hồ sơ và chứng từ liên quan, xác định các khoản doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế và nghĩa vụ thuế; đồng thời hỗ trợ lập, kiểm tra và hoàn thiện hồ sơ quyết toán theo quy định. Trong quá trình thực hiện, những vấn đề có nguy cơ dẫn đến sai lệch số thuế phải nộp hoặc phát sinh rủi ro về thuế cũng được xem xét để doanh nghiệp có phương án xử lý phù hợp.
Sử dụng dịch vụ quyết toán thuế theo năm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát nghĩa vụ thuế, tiết kiệm thời gian và hạn chế những rủi ro do kê khai, tổng hợp hoặc xử lý hồ sơ chưa chính xác. Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị quyết toán thuế hoặc cần rà soát lại số liệu trước khi thực hiện quyết toán, hãy liên hệ Công ty Tư Vấn Thuế HD để được tư vấn thuế và hỗ trợ chuyên nghiệp, kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
