Trong hoạt động xây dựng, việc xác định đúng thời điểm ghi nhận doanh thu không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong công tác kế toán mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của doanh nghiệp. Tuy nhiên, do đặc thù của ngành xây dựng với chu kỳ thi công kéo dài, nghiệm thu theo từng hạng mục hoặc giai đoạn, nên việc xác định thời điểm tính doanh thu thuế TNDN thường phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn áp dụng.
Trên thực tế, không ít doanh nghiệp vẫn còn nhầm lẫn giữa thời điểm ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán và thời điểm xác định doanh thu tính thuế theo quy định của pháp luật thuế. Điều này có thể dẫn đến sai sót trong kê khai, quyết toán thuế và tiềm ẩn rủi ro bị xử phạt. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết về thời điểm xác định doanh thu thuế TNDN trong hoạt động xây dựng, giúp doanh nghiệp áp dụng đúng quy định và hạn chế rủi ro pháp lý.
Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với hoạt động xây dựng được quy định như thế nào?
Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm cả hoạt động đóng tàu), thời điểm xác định doanh thu để tính thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định là thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành. Quy định này áp dụng không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa.
Nội dung trên được hướng dẫn tại điểm c khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, cụ thể hóa nguyên tắc xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với một số trường hợp đặc thù theo quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Theo đó, thời điểm ghi nhận doanh thu tính thuế TNDN được xác định như sau:
- Đối với hàng hóa xuất khẩu: Thời điểm xác định doanh thu là ngày chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa theo hợp đồng xuất khẩu. Trường hợp không xác định được thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thì căn cứ theo quy định của pháp luật hải quan về thời điểm xác định hàng hóa xuất khẩu.
- Đối với hoạt động vận tải hàng không: Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho khách hàng.
- Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm đóng tàu): Thời điểm xác định doanh thu là lúc nghiệm thu khối lượng, hạng mục hoặc toàn bộ công trình, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa.
- Đối với hoạt động cung cấp điện, nước: Doanh thu được xác định tại ngày ghi nhận chỉ số công tơ điện, nước làm căn cứ lập hóa đơn thanh toán.
Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với doanh nghiệp nước ngoài theo Thông tư 20/2026/TT-BTC
Theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, thời điểm xác định doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với một số hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài được quy định cụ thể như sau:
- Hoạt động chuyển nhượng vốn: Doanh thu tính thuế được xác định tại thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn có hiệu lực theo quy định pháp luật.
- Chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi: Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm giao dịch chuyển nhượng được thực hiện.
- Chuyển nhượng chứng khoán phái sinh (hợp đồng tương lai): Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm khớp lệnh mua – bán trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc tại thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn, tùy theo sự kiện phát sinh trước.
Doanh thu tính thu nhập chịu thuế đối với hoạt động cho thuê tài sản được xác định ra sao?
Căn cứ điểm đ khoản 3 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế TNDN đối với hoạt động cho thuê tài sản được xác định như sau:
Về nguyên tắc, doanh thu là số tiền cho thuê tài sản mà bên thuê thanh toán theo từng kỳ theo hợp đồng thuê.
Trường hợp bên thuê thanh toán tiền thuê một lần cho nhiều năm, doanh nghiệp căn cứ vào chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ và phương pháp xác định chi phí để lựa chọn một trong hai cách xác định doanh thu tính thuế:
- Phương pháp 1: Phân bổ doanh thu theo từng năm, bằng cách lấy tổng số tiền thuê trả trước chia đều cho số năm thuê.
- Phương pháp 2: Ghi nhận toàn bộ số tiền thuê trả trước của nhiều năm vào doanh thu của năm nhận tiền.
Lưu ý quan trọng
Đối với doanh nghiệp đang trong thời gian được hưởng ưu đãi thuế TNDN, nếu lựa chọn ghi nhận toàn bộ tiền thuê trả trước một lần, thì số thuế TNDN được xác định cho từng năm/kỳ ưu đãi sẽ được phân bổ tương ứng, bằng cách lấy tổng số thuế của toàn bộ thời gian thuê chia đều theo số năm mà bên thuê đã trả trước.
KẾT LUẬN
Có thể thấy, việc xác định đúng thời điểm doanh thu tính thuế TNDN trong hoạt động xây dựng là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác trong kê khai và quyết toán thuế của doanh nghiệp. Theo quy định hiện hành, thời điểm ghi nhận doanh thu thường gắn với việc nghiệm thu khối lượng công việc, hạng mục hoặc công trình hoàn thành, thay vì chỉ dựa trên thời điểm phát sinh chi phí hay xuất hóa đơn.
Vì vậy, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cần đặc biệt chú trọng đến quy trình nghiệm thu, lưu trữ hồ sơ và đối chiếu số liệu kế toán – thuế một cách chặt chẽ. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp hạn chế rủi ro về thuế mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh dài hạn.
Tư vấn Thuế HD là đơn vị uy tín hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Với mục tiêu mang đến giải pháp toàn diện cho khách hàng, công ty cung cấp đầy đủ các dịch vụ liên quan đến thuế như kê khai và báo cáo thuế, quyết toán thuế, hoàn thuế, tư vấn chính sách thuế, xử lý hồ sơ kế toán, thành lập doanh nghiệp và hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế. Sở hữu đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, tận tâm và luôn cập nhật nhanh chóng những thay đổi mới nhất của pháp luật, Tư vấn Thuế HD giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, hạn chế rủi ro về thuế và đảm bảo tuân thủ đúng quy định hiện hành. Bằng sự chuyên nghiệp, minh bạch và đồng hành lâu dài cùng khách hàng, công ty đã trở thành đối tác tin cậy của nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên toàn quốc.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
