Trong hoạt động xây dựng, việc xác định đúng doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) luôn là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với công tác kế toán, kê khai và quyết toán thuế của doanh nghiệp. Do đặc thù các hợp đồng xây dựng thường có thời gian thực hiện kéo dài, giá trị lớn và được nghiệm thu theo từng giai đoạn hoặc hạng mục công trình, nên thời điểm ghi nhận doanh thu tính thuế thường phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau trong thực tế áp dụng.
Trên thực tế, không ít doanh nghiệp vẫn còn lúng túng trong việc xác định thời điểm phát sinh doanh thu tính thuế TNDN: là khi ký hợp đồng, khi xuất hóa đơn, khi nghiệm thu hay khi bàn giao công trình. Việc xác định sai thời điểm không chỉ ảnh hưởng đến số thuế phải nộp mà còn tiềm ẩn rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Bài viết dưới đây sẽ phân tích và làm rõ thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN trong hoạt động xây dựng theo quy định hiện hành.
Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với hoạt động xây dựng được quy định ra sao?
Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm cả đóng tàu), thời điểm ghi nhận doanh thu để tính thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định là thời điểm nghiệm thu khối lượng, hạng mục hoặc toàn bộ công trình hoàn thành, không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa.
Quy định này nhằm đảm bảo việc xác định doanh thu tính thuế phản ánh đúng tiến độ thực hiện và kết quả thực tế của hoạt động xây dựng.
Quy định chi tiết về thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN
Căn cứ khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với một số hoạt động đặc thù được hướng dẫn như sau:
1. Đối với hàng hóa xuất khẩu
Doanh thu được xác định tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa theo hợp đồng xuất khẩu.
Trường hợp không xác định được thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thì áp dụng theo quy định của pháp luật hải quan về xác định hàng hóa xuất khẩu.
2. Đối với hoạt động vận tải hàng không
Thời điểm xác định doanh thu là khi doanh nghiệp hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho khách hàng.
3. Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm đóng tàu)
Doanh thu tính thuế được ghi nhận tại thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phụ thuộc vào dòng tiền thực tế đã thu hay chưa.
4. Đối với hoạt động cung cấp điện, nước
Doanh thu được xác định tại thời điểm ghi nhận chỉ số công tơ điện, nước, làm căn cứ lập hóa đơn thanh toán.
Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với doanh nghiệp nước ngoài theo Thông tư 20/2026/TT-BTC
Theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, thời điểm xác định doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp đối với một số hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài được quy định cụ thể như sau:
- Đối với hoạt động chuyển nhượng vốn: Doanh thu tính thuế được xác định tại thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn có hiệu lực theo quy định pháp luật.
- Đối với chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi: Thời điểm ghi nhận doanh thu là thời điểm giao dịch chuyển nhượng thực tế phát sinh.
- Đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh (hợp đồng tương lai): Doanh thu được xác định tại thời điểm khớp lệnh mua – bán trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán, hoặc tại thời điểm hợp đồng đáo hạn, tùy sự kiện xảy ra trước.
Doanh thu tính thu nhập chịu thuế đối với hoạt động cho thuê tài sản được xác định như thế nào?
Căn cứ điểm đ khoản 3 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu tính thu nhập chịu thuế TNDN đối với hoạt động cho thuê tài sản được xác định theo nguyên tắc sau:
Về cơ bản, doanh thu là số tiền bên thuê thanh toán theo từng kỳ theo hợp đồng thuê.
Trường hợp bên thuê trả tiền một lần cho nhiều năm, doanh nghiệp căn cứ vào chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ và phương pháp xác định chi phí để lựa chọn một trong hai cách ghi nhận doanh thu sau:
- Phương pháp 1: Phân bổ đều doanh thu theo từng năm, bằng cách lấy tổng số tiền thuê trả trước chia cho số năm thuê.
- Phương pháp 2: Ghi nhận toàn bộ số tiền thuê của nhiều năm vào doanh thu tại thời điểm nhận tiền.
Lưu ý đối với doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế TNDN
Trường hợp doanh nghiệp lựa chọn ghi nhận toàn bộ tiền thuê trả trước nhiều năm, thì khi xác định số thuế TNDN từng năm trong thời gian ưu đãi, sẽ thực hiện phân bổ bằng cách lấy tổng số thuế của toàn bộ thời gian thuê chia đều cho số năm thuê.
KẾT LUẬN
Có thể thấy, trong hoạt động xây dựng, doanh thu tính thuế TNDN không được xác định một cách tùy ý mà phải căn cứ vào thời điểm nghiệm thu, bàn giao khối lượng công việc hoặc hạng mục, công trình hoàn thành theo quy định của pháp luật thuế. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo việc ghi nhận doanh thu phù hợp với bản chất kinh tế của giao dịch và phản ánh đúng nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.
Vì vậy, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến quy trình nghiệm thu, quản lý hợp đồng và hệ thống hóa chứng từ kế toán – thuế một cách chặt chẽ. Việc xác định đúng thời điểm doanh thu không chỉ giúp tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch tài chính, hạn chế rủi ro thuế và đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định, bền vững trong dài hạn.
Tư vấn Thuế HD là đơn vị uy tín hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Với mục tiêu mang đến giải pháp toàn diện cho khách hàng, công ty cung cấp đầy đủ các dịch vụ liên quan đến thuế như kê khai và báo cáo thuế, quyết toán thuế, hoàn thuế, tư vấn chính sách thuế, xử lý hồ sơ kế toán, thành lập doanh nghiệp và hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế. Sở hữu đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, tận tâm và luôn cập nhật nhanh chóng những thay đổi mới nhất của pháp luật, Tư vấn Thuế HD giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, hạn chế rủi ro về thuế và đảm bảo tuân thủ đúng quy định hiện hành. Bằng sự chuyên nghiệp, minh bạch và đồng hành lâu dài cùng khách hàng, công ty đã trở thành đối tác tin cậy của nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên toàn quốc.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
