Trong bất kỳ tổ chức hay doanh nghiệp nào, kế toán luôn giữ vai trò “xương sống” trong việc ghi nhận, kiểm soát và phản ánh toàn bộ hoạt động tài chính. Không chỉ dừng lại ở việc hạch toán sổ sách, người làm kế toán còn là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp với cơ quan thuế, ngân hàng, nhà đầu tư và các bên liên quan. Chính vì vậy, yêu cầu đối với đội ngũ kế toán ngày càng được nâng cao, không chỉ về chuyên môn nghiệp vụ mà còn về đạo đức nghề nghiệp, tính tuân thủ và khả năng thích ứng với các quy định pháp luật liên tục thay đổi.
Bước sang năm 2026, cùng với sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật kế toán và thuế, các quy định về tiêu chuẩn của người làm kế toán, quyền hạn và trách nhiệm cũng được cập nhật theo hướng chặt chẽ và rõ ràng hơn. Điều này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính mà còn góp phần hạn chế các hành vi gian lận, sai sót trong công tác kế toán – một trong những yếu tố có thể gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Thực tế cho thấy, không ít cá nhân làm kế toán hiện nay vẫn chưa nắm rõ đầy đủ các tiêu chuẩn bắt buộc như trình độ chuyên môn, chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm thực tế cũng như các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp. Bên cạnh đó, việc hiểu chưa đúng hoặc chưa đầy đủ về quyền và trách nhiệm của kế toán cũng có thể dẫn đến những rủi ro trong quá trình thực hiện công việc, thậm chí ảnh hưởng đến trách nhiệm pháp lý cá nhân trong một số trường hợp.
Chính vì vậy, việc cập nhật và hiểu rõ người làm kế toán cần đáp ứng tiêu chuẩn gì, có những quyền hạn nào và phải chịu trách nhiệm ra sao theo quy định mới nhất là điều vô cùng cần thiết, không chỉ đối với người hành nghề kế toán mà còn với các doanh nghiệp trong quá trình tuyển dụng và quản lý nhân sự. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn đầy đủ, rõ ràng và chính xác về các quy định hiện hành, từ đó nâng cao năng lực nghề nghiệp và đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật.
Người làm kế toán cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào? Quyền và trách nhiệm hiện nay ra sao?
Theo quy định tại Điều 51 Luật Kế toán 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024), người làm kế toán – lực lượng nòng cốt trong công tác quản lý tài chính của đơn vị – phải đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định, đồng thời được trao quyền và gắn với những trách nhiệm rõ ràng.
1. Tiêu chuẩn đối với người làm kế toán
Để đảm nhiệm công việc kế toán, cá nhân cần đáp ứng hai nhóm tiêu chuẩn cơ bản:
- Về đạo đức nghề nghiệp:
Người làm kế toán phải có phẩm chất trung thực, liêm chính, khách quan và tuân thủ pháp luật. Đây là yếu tố cốt lõi nhằm đảm bảo tính minh bạch và đáng tin cậy của thông tin tài chính. - Về trình độ chuyên môn:
Cần có kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ kế toán phù hợp với vị trí đảm nhiệm, đảm bảo thực hiện đúng các quy định, chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành.
2. Quyền của người làm kế toán
Pháp luật hiện hành trao cho người làm kế toán một số quyền quan trọng nhằm bảo vệ tính độc lập và khách quan trong công việc:
- Quyền độc lập chuyên môn: Được chủ động trong việc thực hiện nghiệp vụ kế toán theo quy định;
- Quyền bảo lưu ý kiến: Khi có sự khác biệt với quyết định của cấp trên, kế toán có quyền ghi nhận ý kiến chuyên môn bằng văn bản;
- Quyền báo cáo vi phạm: Khi phát hiện sai phạm về tài chính – kế toán, có quyền báo cáo lên kế toán trưởng hoặc người đại diện pháp luật;
- Quyền từ chối trách nhiệm: Nếu buộc phải thực hiện theo quyết định không phù hợp, kế toán có quyền báo cáo lên cấp cao hơn hoặc cơ quan có thẩm quyền và không phải chịu trách nhiệm về hậu quả phát sinh từ quyết định đó.
3. Trách nhiệm của người làm kế toán
Song song với quyền hạn, người làm kế toán cũng phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:
- Tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về kế toán;
- Thực hiện đúng và đầy đủ các công việc được phân công;
- Chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của số liệu và nghiệp vụ kế toán do mình thực hiện;
- Khi có sự thay đổi nhân sự, người làm kế toán phải bàn giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu và công việc cho người kế nhiệm, đồng thời chịu trách nhiệm đối với dữ liệu trong thời gian mình phụ trách.
Những đối tượng không được làm kế toán
Theo Điều 52 Luật Kế toán 2015, một số đối tượng bị cấm hoặc không đủ điều kiện thực hiện công việc kế toán, bao gồm:
- Người không đủ năng lực hành vi dân sự: như người chưa thành niên, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự;
- Người đang bị xử lý pháp lý: bao gồm người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành án tù hoặc bị cấm hành nghề kế toán;
- Người có tiền án liên quan đến tài chính – kế toán chưa được xóa án tích;
- Người có quan hệ thân thích với lãnh đạo hoặc người phụ trách tài chính – kế toán trong cùng đơn vị (trừ một số trường hợp đặc thù);
- Người giữ các vị trí xung đột lợi ích như quản lý, thủ quỹ, thủ kho, mua bán tài sản trong cùng đơn vị (trừ trường hợp được pháp luật cho phép).
Các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực kế toán
Luật Kế toán cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm đảm bảo tính minh bạch và trung thực của thông tin tài chính. Một số hành vi điển hình gồm:
- Giả mạo, làm sai lệch chứng từ và số liệu kế toán dưới bất kỳ hình thức nào;
- Cung cấp thông tin sai sự thật, thông đồng để làm sai lệch báo cáo tài chính;
- Che giấu tài sản, công nợ bằng cách không ghi nhận vào sổ kế toán;
- Hủy hoại tài liệu kế toán trái quy định trước thời hạn lưu trữ;
- Lập nhiều hệ thống sổ kế toán hoặc báo cáo không thống nhất trong cùng kỳ;
- Ép buộc kế toán thực hiện sai quy định hoặc bố trí người không đủ điều kiện làm kế toán;
- Sử dụng trái phép chứng chỉ hành nghề kế toán hoặc kinh doanh dịch vụ kế toán khi chưa đủ điều kiện;
- Thông đồng giữa kế toán viên và khách hàng nhằm gian lận số liệu;
- Các hành vi vi phạm khác liên quan đến phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực kế toán.
Kết luận
Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch và chịu sự giám sát chặt chẽ, người làm kế toán không chỉ là người ghi chép số liệu mà còn là “người gác cổng” về tài chính của doanh nghiệp. Việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ, năng lực và đạo đức nghề nghiệp là điều kiện tiên quyết để đảm bảo chất lượng thông tin tài chính cũng như uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Bên cạnh đó, việc hiểu rõ quyền và trách nhiệm của kế toán giúp người làm nghề chủ động hơn trong công việc, biết cách bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời tránh được những rủi ro pháp lý phát sinh từ việc thực hiện sai quy định. Trong thực tế, không ít trường hợp kế toán phải chịu trách nhiệm liên đới do thiếu hiểu biết hoặc không tuân thủ đúng quy trình, cho thấy tầm quan trọng của việc cập nhật kiến thức pháp luật thường xuyên.
Đối với doanh nghiệp, việc tuyển dụng và bố trí nhân sự kế toán đáp ứng đúng tiêu chuẩn không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, hạn chế sai sót và gian lận. Đồng thời, việc xây dựng một môi trường làm việc minh bạch, rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm cũng là yếu tố quan trọng giúp đội ngũ kế toán phát huy tối đa năng lực của mình.
Tóm lại, nắm vững các quy định về tiêu chuẩn, quyền và trách nhiệm của người làm kế toán theo quy định mới nhất năm 2026 không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là nền tảng giúp cá nhân phát triển nghề nghiệp bền vững và doanh nghiệp vận hành ổn định, minh bạch. Đây chính là yếu tố then chốt để thích ứng với xu hướng quản lý hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế ngày càng chuyên nghiệp hóa.
Tư vấn Thuế HD là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn thuế toàn diện, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp và cá nhân trong mọi vấn đề liên quan đến thuế. Với đội ngũ chuyên gia có chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm thực tiễn và luôn cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới, công ty mang đến các giải pháp trọn gói từ tư vấn chính sách thuế, kê khai – báo cáo thuế định kỳ, quyết toán thuế, hoàn thuế đến rà soát hồ sơ, kiểm soát rủi ro và hỗ trợ làm việc với cơ quan thuế khi phát sinh thanh tra, kiểm tra. Bằng sự chuyên nghiệp, minh bạch và tận tâm, Tư vấn Thuế HD không chỉ giúp khách hàng tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn tối ưu nghĩa vụ thuế hợp pháp, tiết kiệm chi phí, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển ổn định và bền vững.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
