Kiểm tra thuế là hoạt động quan trọng trong quá trình quản lý và thực thi pháp luật thuế, giúp cơ quan thuế đánh giá mức độ tuân thủ, phát hiện và xử lý kịp thời những sai sót hoặc hành vi vi phạm của người nộp thuế. Từ ngày 01/07/2026, các quy định mới về kiểm tra thuế được áp dụng, đặt ra những yêu cầu mà doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân cần chủ động nắm bắt để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình trong quá trình làm việc với cơ quan thuế.
Đáng chú ý, bên cạnh việc thực hiện nghĩa vụ cung cấp hồ sơ, tài liệu và giải trình theo yêu cầu, người nộp thuế cũng có những quyền nhất định trong quá trình kiểm tra thuế. Vậy quy định mới từ ngày 01/07/2026 có những thay đổi gì? Người nộp thuế được yêu cầu, giải trình, bảo lưu ý kiến hoặc khiếu nại như thế nào khi không đồng ý với kết quả kiểm tra? Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ các quyền của người nộp thuế và những vấn đề cần đặc biệt lưu ý để chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Quy định mới về kiểm tra thuế từ ngày 01/07/2026: Nguyên tắc kiểm tra và quyền của người nộp thuế
Theo khoản 1 Điều 22 Luật Quản lý thuế 2025, từ ngày 01/07/2026, hoạt động kiểm tra thuế được thực hiện theo hướng tăng cường quản lý rủi ro, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và hạn chế tối đa việc gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của người nộp thuế. Cụ thể, việc kiểm tra thuế phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Áp dụng phương pháp quản lý rủi ro và công nghệ thông tin trong quá trình kiểm tra thuế; trong đó ưu tiên thực hiện kiểm tra trực tuyến, kiểm tra từ xa dựa trên dữ liệu điện tử.
- Tuân thủ đúng quy định pháp luật, đồng thời không được gây cản trở hoặc làm ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường của người nộp thuế.
- Bảo đảm mục tiêu kiểm tra thuế, tập trung đánh giá tính đầy đủ, chính xác, trung thực của việc kê khai, nộp thuế cũng như mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế.
- Hạn chế kiểm tra trùng lặp về nội dung, phạm vi và thời gian giữa cơ quan thuế với cơ quan thanh tra, cơ quan kiểm tra và Kiểm toán nhà nước. Trường hợp xuất hiện bằng chứng hoặc căn cứ cho thấy có vi phạm thì vẫn có thể tiến hành kiểm tra lại.
- Kiểm tra giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập và bản chất kinh tế của giao dịch. Theo đó, nghĩa vụ thuế phải tương ứng với giá trị được tạo ra từ bản chất kinh tế của hoạt động kinh doanh, giao dịch phát sinh. Các giao dịch liên kết không tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập và có mục đích làm giảm nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp sẽ không được cơ quan thuế công nhận.
Lưu ý: Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026. Riêng Điều 13 và quy định về sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 26 được áp dụng từ ngày 01/01/2026.
Một số câu hỏi thường gặp về kiểm tra thuế từ ngày 01/07/2026
Người nộp thuế có những quyền gì khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra?
Khoản 4 Điều 22 Luật Quản lý thuế 2025 quy định quyền của người nộp thuế trong quá trình kiểm tra thuế được thực hiện theo điểm e và điểm r khoản 1 Điều 37 Luật này, đồng thời tuân thủ các quy định có liên quan của pháp luật về kiểm tra chuyên ngành.
Như vậy, khi bị kiểm tra thuế, người nộp thuế vẫn được pháp luật bảo đảm các quyền nhất định và cơ quan thuế phải thực hiện hoạt động kiểm tra trong phạm vi, trình tự và thẩm quyền được pháp luật quy định.
Khi nào cơ quan thuế thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế?
Theo khoản 3 Điều 22 Luật Quản lý thuế 2025, pháp luật quy định 09 trường hợp cơ quan thuế thực hiện kiểm tra tại trụ sở của người nộp thuế.
Việc kiểm tra trực tiếp tại trụ sở chỉ được tiến hành khi thuộc các trường hợp luật định, qua đó bảo đảm hoạt động kiểm tra được thực hiện có trọng tâm, dựa trên mức độ rủi ro và tình hình tuân thủ của người nộp thuế.
Trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, cơ quan thuế được áp dụng biện pháp kiểm tra nào?
Theo Điều 23 Luật Quản lý thuế 2025, khi kiểm tra thuế và phát hiện trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, cơ quan thuế có thể áp dụng các biện pháp cần thiết, trong đó gồm:
- Thu thập thông tin có liên quan đến vụ việc có dấu hiệu trốn thuế;
- Tạm giữ tài liệu liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế theo quy định.
Các biện pháp này nhằm phục vụ việc xác minh, làm rõ dấu hiệu vi phạm và xác định chính xác nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.
Không chấp hành quyết định kiểm tra thuế có bị ấn định thuế không?
Có. Đây là một trong những trường hợp cơ quan thuế có thể thực hiện ấn định thuế theo Luật Quản lý thuế 2025.
Cụ thể, khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế 2025 quy định các trường hợp cơ quan thuế ấn định thuế, trong đó có trường hợp người nộp thuế không chấp hành quyết định kiểm tra thuế theo quy định.
Ngoài trường hợp này, cơ quan thuế còn có thể ấn định thuế khi người nộp thuế:
- Không đăng ký thuế, không khai thuế hoặc không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu;
- Khai thuế không đầy đủ, trung thực hoặc chính xác về căn cứ tính thuế;
- Không xác định được các yếu tố làm cơ sở tính thuế hoặc không tự xác định được số thuế phải nộp;
- Không phản ánh hoặc phản ánh không đầy đủ, trung thực, chính xác số liệu kế toán để xác định nghĩa vụ thuế;
- Không xuất trình sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và tài liệu cần thiết trong thời hạn quy định;
- Thực hiện mua, bán, trao đổi hoặc kê khai thuế theo giá trị hàng hóa, dịch vụ không phù hợp với giá thực tế hoặc giá giao dịch thông thường trên thị trường, dẫn đến làm giảm số thuế phải nộp;
- Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ trong trường hợp hàng hóa, dịch vụ thực tế có phát sinh và đã được xác định, kê khai doanh thu tính thuế.
Như vậy, việc không chấp hành quyết định kiểm tra thuế không chỉ khiến người nộp thuế phải chịu các hệ quả pháp lý liên quan đến hoạt động kiểm tra mà còn có thể trở thành căn cứ để cơ quan thuế thực hiện ấn định thuế theo quy định. Do đó, người nộp thuế cần nghiêm túc phối hợp, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu và thực hiện đúng yêu cầu của cơ quan thuế trong quá trình kiểm tra.
Kết luận
Việc nắm rõ quy định mới về kiểm tra thuế từ ngày 01/07/2026 không chỉ giúp người nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ mà còn là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong suốt quá trình kiểm tra. Người nộp thuế cần hiểu rõ phạm vi kiểm tra, trách nhiệm cung cấp thông tin, quyền giải trình, bảo lưu ý kiến và thực hiện các quyền khiếu nại, kiến nghị theo quy định nếu nhận thấy quyền lợi của mình bị ảnh hưởng.
Trong thực tế, sự chủ động trong việc chuẩn bị hồ sơ, chứng từ và phối hợp với cơ quan thuế sẽ giúp quá trình kiểm tra diễn ra minh bạch, thuận lợi hơn. Hiểu đúng quyền – thực hiện đúng nghĩa vụ – chủ động giải trình chính là cách hiệu quả để người nộp thuế hạn chế rủi ro và bảo đảm việc tuân thủ pháp luật thuế trong bối cảnh các quy định mới được áp dụng.
Dịch vụ hỗ trợ thanh kiểm tra thuế của Công ty Tư Vấn Thuế HD là giải pháp giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ, chứng từ và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra. Với đặc thù hoạt động thanh kiểm tra thuế thường liên quan đến nhiều hồ sơ, sổ sách và quy định pháp luật, sự đồng hành của đơn vị có chuyên môn sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, giảm áp lực và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Tư Vấn Thuế HD hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ, chứng từ và sổ sách kế toán; đánh giá những nội dung có nguy cơ bị cơ quan thuế yêu cầu giải trình; hướng dẫn chuẩn bị tài liệu cần thiết và hỗ trợ doanh nghiệp giải trình, xử lý các vấn đề phát sinh trong phạm vi phù hợp với quy định pháp luật. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động hơn khi làm việc với cơ quan thuế, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh truy thu, tiền chậm nộp hoặc các khoản xử phạt do sai sót trong quá trình kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Nếu doanh nghiệp đang nhận quyết định thanh tra, kiểm tra thuế hoặc có nhu cầu rà soát và chuẩn bị hồ sơ trước khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra, không nên chủ quan hoặc tự xử lý khi chưa nắm rõ quy định. Hãy liên hệ Công ty Tư Vấn Thuế HD để được tư vấn thuế và hỗ trợ thanh kiểm tra thuế một cách chuyên nghiệp, kịp thời và phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
