Trong bối cảnh ngành thuế ngày càng đẩy mạnh hiện đại hóa quản lý theo hướng điện tử hóa và dữ liệu hóa, cơ chế quản lý rủi ro trong quản lý thuế đang trở thành một trong những công cụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, phân loại và kiểm soát người nộp thuế. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và xây dựng Dự thảo Thông tư về quản lý rủi ro trong quản lý thuế với nhiều nội dung điều chỉnh quan trọng, nhằm phù hợp hơn với thực tiễn phát sinh và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính thuế.
Dự thảo này không chỉ kế thừa các nguyên tắc quản lý rủi ro theo Luật Quản lý thuế hiện hành, mà còn bổ sung, cụ thể hóa các tiêu chí đánh giá, phương pháp phân loại mức độ tuân thủ của người nộp thuế cũng như cơ chế ứng dụng dữ liệu lớn trong công tác quản lý. Tuy nhiên, do đây là lĩnh vực mang tính kỹ thuật cao và có nhiều điểm mới, không ít doanh nghiệp và người nộp thuế vẫn còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận và hiểu rõ các quy định. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hệ thống hóa và làm rõ những nội dung quan trọng nhất của Dự thảo Thông tư này.
Dự thảo Thông tư về quản lý rủi ro trong quản lý thuế được đề xuất như thế nào?
Ngày 02/6/2026, Bộ Tài chính đã ban hành công văn lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về việc áp dụng quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trong lĩnh vực quản lý thuế. Nội dung dự thảo tập trung vào các nhóm quy định trọng tâm sau:
1. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Thông tư
Dự thảo Thông tư dự kiến điều chỉnh các nội dung liên quan đến:
- Việc thu thập, xử lý, quản lý và sử dụng thông tin của người nộp thuế phục vụ công tác quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trong hoạt động quản lý thuế;
- Hệ thống tiêu chí đánh giá, phân loại mức độ rủi ro và việc áp dụng quản lý rủi ro trong các nghiệp vụ thuế theo quy định tại khoản 5 Điều 33 Luật Quản lý thuế 2025;
- Tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế, đồng thời quy định các biện pháp quản lý tuân thủ theo khoản 3 Điều 34 Luật Quản lý thuế 2025.
2. Đối tượng áp dụng
Dự thảo xác định phạm vi áp dụng đối với các nhóm chủ thể sau:
- Người nộp thuế;
- Cơ quan thuế các cấp;
- Công chức ngành thuế;
- Các cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý thuế.
3. Đề xuất về áp dụng quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ
Theo Điều 8 dự thảo Thông tư, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào:
- Kết quả đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật thuế (theo Điều 10 dự thảo);
- Kết quả phân loại mức độ rủi ro của người nộp thuế (theo Điều 13 dự thảo);
- Các thông tin nghiệp vụ tại thời điểm ban hành quyết định quản lý;
để áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý thuế, bao gồm:
- Quản lý tuân thủ trong quản lý thuế;
- Quản lý rủi ro trong đăng ký thuế;
- Quản lý rủi ro trong kiểm tra hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế;
- Quản lý rủi ro trong hoàn thuế và các khoản thu khác;
- Quản lý rủi ro trong kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế;
- Quản lý rủi ro trong quản lý nợ thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế;
- Quản lý rủi ro trong miễn, giảm thuế;
- Quản lý rủi ro trong quản lý hóa đơn, chứng từ;
- Giám sát, kiểm soát người nộp thuế thuộc diện trọng điểm;
- Và các hoạt động nghiệp vụ quản lý thuế khác theo yêu cầu thực tiễn.
4. Cơ chế cập nhật và vận hành hệ thống rủi ro thuế
Dự thảo giao Cục Thuế quy định chi tiết việc đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro của người nộp thuế theo từng giai đoạn, bảo đảm phù hợp yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ.
Kết quả phân loại sẽ được cập nhật trên Hệ sinh thái quản lý số về tuân thủ và rủi ro thuế, đồng thời được các cơ quan thuế các cấp tổng hợp, quản lý và khai thác phục vụ công tác quản lý thống nhất trong toàn ngành.
5. Xử lý tình huống phát sinh dấu hiệu vi phạm
Trong trường hợp xuất hiện thông tin nghi ngờ hoặc dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế thông qua thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, phản ánh tố cáo hoặc thông tin từ các cơ quan chức năng, thủ trưởng cơ quan thuế có quyền quyết định điều chỉnh biện pháp quản lý, bao gồm thay đổi hình thức hoặc mức độ kiểm tra theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm về quyết định đó.
Nghĩa vụ của người nộp thuế từ ngày 01/7/2026 theo Luật Quản lý thuế 2025
Theo khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ 01/7/2026), người nộp thuế có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:
1. Nghĩa vụ đăng ký, kê khai và nộp thuế
- Thực hiện đăng ký thuế và sử dụng mã số thuế theo đúng quy định pháp luật;
- Kê khai thuế trung thực, chính xác, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn;
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ khai thuế và tài liệu cung cấp cho cơ quan thuế trong quá trình xử lý;
- Nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt (nếu có). Trường hợp có mã định danh khoản phải nộp do cơ quan thuế cấp thì thực hiện nộp theo đúng mã này.
2. Nghĩa vụ về sổ sách, hóa đơn và chứng từ
- Tuân thủ chế độ kế toán, thống kê, hóa đơn và chứng từ theo quy định;
- Ghi chép đầy đủ, chính xác, trung thực các hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, khấu trừ thuế và các giao dịch phải kê khai;
- Lập và giao hóa đơn, chứng từ đúng quy định về số lượng, chủng loại và giá trị thanh toán thực tế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
3. Nghĩa vụ cung cấp thông tin và phối hợp với cơ quan thuế
- Cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế dưới hình thức điện tử hoặc văn bản giấy;
- Cung cấp thông tin phục vụ trao đổi quốc tế về thuế theo điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên;
- Giải trình, làm rõ các nội dung liên quan đến việc tính thuế, kê khai và nộp thuế khi cơ quan thuế yêu cầu.
4. Nghĩa vụ tuân thủ quyết định quản lý thuế
- Chấp hành đầy đủ các quyết định, thông báo và yêu cầu của cơ quan thuế và công chức thuế theo quy định pháp luật;
- Thực hiện nghĩa vụ thuế ngay cả khi việc kê khai, thực hiện thủ tục thuế được tiến hành thông qua người đại diện hợp pháp hoặc người được ủy quyền.
5. Nghĩa vụ về giao dịch điện tử và hạ tầng kỹ thuật
- Bảo đảm hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao dịch điện tử với cơ quan thuế;
- Kết nối và cung cấp dữ liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế theo yêu cầu của cơ quan quản lý thuế.
6. Nghĩa vụ đối với hàng hóa, dịch vụ miễn hoặc không chịu thuế
- Sử dụng đúng mục đích đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện miễn thuế, không chịu thuế theo kê khai;
- Trường hợp thay đổi mục đích sử dụng thì phải kê khai lại và thực hiện nghĩa vụ thuế phát sinh theo quy định.
7. Nghĩa vụ về giao dịch liên kết và doanh nghiệp đặc thù
- Đối với giao dịch liên kết: lập, lưu trữ, kê khai và cung cấp đầy đủ hồ sơ giao dịch liên kết, bao gồm cả các bên liên kết ở nước ngoài;
- Đối với doanh nghiệp xã hội: kê khai trung thực các khoản thu từ hoạt động hợp tác, tài trợ và hợp đồng với tổ chức, cá nhân nước ngoài phục vụ mục tiêu xã hội, môi trường.
8. Nghĩa vụ thực hiện quyết định ấn định thuế
- Nộp đầy đủ số thuế, khoản thu khác theo quyết định ấn định của cơ quan thuế;
- Trường hợp không đồng ý với quyết định ấn định, người nộp thuế vẫn phải nộp số tiền theo quy định, đồng thời có quyền khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu giải thích;
- Có trách nhiệm cung cấp tài liệu, chứng cứ phục vụ việc khiếu nại, khởi kiện.
9. Nghĩa vụ trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế
- Chấp hành quyết định kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế;
- Cung cấp đầy đủ, kịp thời, trung thực thông tin, tài liệu theo yêu cầu;
- Giải trình khi được yêu cầu và ký biên bản kiểm tra đúng thời hạn;
- Thực hiện nghiêm kết luận và quyết định xử lý sau kiểm tra.
KẾT LUẬN
Có thể thấy, Dự thảo Thông tư về quản lý rủi ro trong quản lý thuế là bước đi quan trọng trong tiến trình hoàn thiện khung pháp lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu. Việc áp dụng cơ chế quản lý rủi ro không chỉ giúp cơ quan thuế tối ưu hóa nguồn lực quản lý mà còn góp phần nâng cao tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, hạn chế gian lận và sai sót trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Trong thời gian tới, khi các quy định này chính thức được ban hành và áp dụng, doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần chủ động cập nhật, nghiên cứu và điều chỉnh hoạt động kê khai, quản lý thuế cho phù hợp. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch tài chính và đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định, bền vững trong môi trường pháp lý ngày càng chặt chẽ.
Tư vấn Thuế HD là đơn vị uy tín hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Với mục tiêu mang đến giải pháp toàn diện cho khách hàng, công ty cung cấp đầy đủ các dịch vụ liên quan đến thuế như kê khai và báo cáo thuế, quyết toán thuế, hoàn thuế, tư vấn chính sách thuế, xử lý hồ sơ kế toán, thành lập doanh nghiệp và hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế. Sở hữu đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, tận tâm và luôn cập nhật nhanh chóng những thay đổi mới nhất của pháp luật, Tư vấn Thuế HD giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, hạn chế rủi ro về thuế và đảm bảo tuân thủ đúng quy định hiện hành. Bằng sự chuyên nghiệp, minh bạch và đồng hành lâu dài cùng khách hàng, công ty đã trở thành đối tác tin cậy của nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên toàn quốc.
Thông tin:
- Website: tuvanthuehd.com
- Địa chỉ: Lô a2d11 Khu đô thị mới Cầu Giấy, số 3 ngõ 84 đường Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.
- SĐT: 036.825.6731 – 034. 943.2286
- Email: [email protected]
